Madlaine Swan – „Historia kotów”

Koty. Stworzenia kochane i nienawidzone, raz po raz albo wynoszone na piedestał, albo oskarżane o wszelkie zło tego świata. Przedmioty czci i prześladowań. Obiekty kultu. Małe, duże, rude, pręgowane czy najzwyklejsze dachowce. Wielu współczesnych kocha te zwierzęta za ich piękno i dumne usposobienie, które nie pozwala na służbę czy poświęcenie. Mówi się, że nigdy nie zostały całkowicie udomowione, choć wielu z nas towarzyszą w codziennym życiu. A jaka była ich historia?

Autorka podjęła się zadania poprowadzenia czytelnika przez historię kotów na przestrzeni dziejów – od starożytności aż po dzień dzisiejszy. Niestety książka nie do końca spełniła moje oczekiwania. Tytuły rozdziałów sugerują pewien chronologiczny porządek, w praktyce jednak treść oparta jest o skakanie między datami, faktami i zagadnieniami, co daje wrażenie chaosu i momentami utrudnia odbiór. Sam styl wypowiedzi również nie do końca zachęca – to raczej zbiór faktów niż zajmująca, narracyjna opowieść, która mogłaby pochłonąć na długie godziny. Akapity są krótkie, zdania raczej proste, a wszelkie formy o potencjale opowieści – zminimalizowane.

W tekście pojawia się wiele ciekawostek, które mogą spodobać się miłośnikom kotów, jednak traktować je należy w znacznej mierze jako inspirację do dalszych poszukiwań – wiele z nich jest jedynie zasygnalizowane, niepogłębione i niedopowiedziane, zupełnie jakby autorce zależało jedynie na wymienieniu jak największej ich ilości. Widać ogrom pracy włożonej w przygotowanie tekstu, jednak nieco brakuje pasji i fascynacji, którą można by zarażać. Tym niemniej całość prezentuje się ciekawie i nietrudno wyłowić z tekstu naprawdę interesujące fakty, z którymi wcześniej nie miało się do czynienia.

Na pochwałę na pewno zasługuje samo wydanie – niektóre zawarte w książce ilustracje są naprawdę piękne, poza tym szata graficzna jest spójna i dopracowana. Książka ma twardą oprawę i stanowi estetyczną całość, co w połączeniu z „ciekawostkowym” charakterem czyni z niej świetny prezent dla kociarzy. Z pewnością są osoby, które chciałyby ją mieć choćby ze względu na tematykę, a i koty ze swoją dumną i próżną naturą powinny być uszczęśliwione, że doczekały się tak niezwykłej rodowej biografii. 

Za egzemplarz recenzencki dziękuję serdecznie Wydawnictwu Znak.

Miłada Jędrysik – „Inny front”

Pewnie już o tym wspominałam, ale nieczęsto sięgam po literaturę faktu. Wszelkiego typu świadectwa są dla mnie w oczywisty sposób ciekawe, jednak wybieram tylko te, które naprawdę mają szansę mnie pochłonąć. W przypadku książki Miłady Jędrysik skusiła mnie obietnica kobiecego spojrzenia na wojnę. Może to zabrzmi brutalnie, ale opisy działań militarnych, choć dotyczą różnych zdarzeń, są mocno powtarzalne, a ja byłam ciekawa, czy takie ujęcie rzeczywiście różni się od standardowego, czy wniesie do tematu coś nowego.

Inny front nie jest jednolitą opowieścią – to wiele scen, historii, bohaterów, z którymi w ten czy inny sposób autorka się zetknęła. Lektura przypomina nieco oglądanie albumu z reporterskimi zdjęciami wraz z ich autorem; czytelnik zostaje uraczony krótkimi opowieściami, jednak bez ciągu przyczynowo-skutkowego czy jakiegokolwiek odgórnego schematu. Ma to swoje wady i zalety – trudno jest zaangażować się w losy bohaterów, a jednak dzięki migawkowej formie emocje wywołane przez obrazy są spotęgowane.

W książce mamy dwie ważne płaszczyzny – wojnę okiem kobiety oraz kobiety na wojnie. Obie ujęte z tą samą wrażliwością i celnością. Kobiecość tekstów Miłady Jędrysik polega na wyszczególnieniu pewnych elementów rzeczywistości – tych społecznych i związanych z relacjami międzyludzkimi. Autorka nie opisuje brutalnych działań wojennych, nie popisuje się doświadczeniem, nie stara się nam udowodnić, jak wiele widziała, zrozumiała, jakie niebezpieczeństwa jej groziły podczas zbierania materiałów do reportażu. Jest w jej opisie pewna wrażliwość i pokora, pewna zdolność do odstąpienia pola bohaterom – w końcu to oni są tutaj najważniejsi. Reporterka zauważa ukradkowe łzy, małe radości i wielkie tragedie, a ujmując je uwydatnia perfekcyjnie najważniejsze elementy.

Ciekawym doświadczeniem było poznanie tego tekstu, świadectw zebranych przez autorkę. Nie ma tu ciągłości, ale dzięki temu można śmiało powiedzieć, że jest to przede wszystkim kobiece spojrzenie na wojnę, na naturę ludzką, a nie na konkretny konflikt. Nie ma tu ocen, a jednak same się nasuwają; opowieści skłaniają do refleksji i rzeczywiście niejednokrotnie są przejmujące, niezwykłe. Nie żałuję spotkania z owym tekstem i polecam – bardzo wartościowa książka.

Za możliwość poznania książki dziękuję serdecznie wydawnictwu W.A.B. będącemu częścią GW Foksal.

Paulina Klepacz - "Daj mi więcej"

Pola i Tomek znają się od lat – jeszcze jako nastolatkowie odnaleźli siebie gdzieś na ulicach rodzinnego Miasteczka i od tej pory pozostają nierozłączni. Razem wyjechali do Miasta na studia (te humanistyczne; może nie przyszłościowe, ale za to naznaczone wolnością), zamieszkali i planowali iść przez życie. Obojgu jednak przyjdzie zmierzyć się ze współczesną rzeczywistością – wpadają w szpony wyborów, karierowiczostwa i dzisiejszej miejskiej bohemy; oboje muszą odnaleźć tożsamość wśród mnogości dostępnych dróg i opcji rozwoju. Razem lub osobno.

Rozpoczynając lekturę Daj mi więcej właściwie od razu wpada się w wir wydarzeń i świat, w jakim przyszło obracać się bohaterom. Wielkomiejska atmosfera jest wyraźna i miejscami przytłaczająca; można zagubić się w zmienności sytuacji i otoczenia. Tak naprawdę jest to jednak wielką zaletą powieści, bo, choć momentami trudne, tło takie jest przebogate i skonstruowane z niesamowitą wręcz precyzją. Bohaterowie różnie reagują na nowe sytuacje  – jedni szybko się dostosowują i czują się w Mieście jak ryba w wodzie, inni poświęcają część siebie na rzecz kariery i wyraźnie jest im z tym niewygodnie; jeszcze inni zmieniać się nie chcą i uparcie obstają przy swoim. Niezależnie od charakteru i obranej drogi postaci są tu żywe, autentyczne, a ich dylematy świetnie nakreślone. Bohaterowie sięgają po więcej, dążą do rozwoju i płacą za niego cenę – sami muszą ocenić, na jak wiele ich stać.

Paulina Klepacz jest dziennikarką zajmującą się tematyką płciowości – to widać; gdzieś się ta ideologia wkrada, przemycana w dialogach, sytuacjach, poglądach konkretnych bohaterów. Można to wyłapać i zauważyć, jednak trudno krytykować, zwłaszcza że seksualne i tożsamościowe dylematy wpisują się idealnie w przyjętą konwencję i społeczne tło. Dla wielu czytelników opowieść może się okazać kontrowersyjna, ja jednak odbieram ją po prostu jako autentyczną. Tutaj wprost mówi się o tym, co w wielu środowiskach skrzętnie się przemilcza.

Zbierając do spółki ciekawe, nowoczesne i mocne pióro, a także treść pozornie lekką, a jednak niesamowicie głęboką, otrzymujemy historię, która nie tylko dobrze obrazuje środowisko, ale też łatwo dociera do czytelnika. Można zarzucać autorce, że pokazała urywek, margines, ale czy na pewno? W wielu miejscach tak właśnie wygląda codzienność, a dylematy, którym poddane jest młode pokolenie (moje pokolenie) są dokładnie takie – gdzie kariera, gdzie życie, gdzie miłość (czym jest miłość?), a gdzie my sami, jednostki wśród nieustannych zmian? Problemy tożsamościowe, które uwydatniła autorka, dotykają coraz szersze grono ludzi i myślę, że warto o nich wspominać, tak właśnie – bez patosu, bezpośrednio, z wyczuciem i lekką dozą ironii.

Za egzemplarz książki dziękuję serdecznie Business and Culture oraz wydawnictwu MUZA SA.